داستان ذوالقرنین در قرآن کریم

ذوالقرنین در قرآن مجید یکجا از آن یاد شده و آن در سوره کهف است، و مطالبی که از آن یاد شده چند چیز است:

1 ـ او را در روی زمین تمکن و استقرار دادیم، و از تمام وسائل و اسباب در اختیارش قرار دادیم.

2 ـ از آن اسباب استفاده نموده یک بار حرکت به سمت مغرب نمود تا جائی که (چون به آخر معموره رسید در کنار دریای بیکران ) چنین به نظر می آمد که خورشید در چشمه ای از گل و لای فرو میرود. و در آنجا جماعتی را یافت و ما به او گفتیم: در چنین موقعیت و وضعیتی که با آنها داری، اختیار داری آنها را عذاب کنی و به سزای خود برسانی، و یا طریقة نیکوئی درباره آنها اتخاذ کنی!

ادامه ....

ذوالقرنین به آنها گفت: کسی که ستم ورزد، ما او را بزودی در این دنیا به عذاب خود پاداش داده و سپس بسوی پروردگارش میرود و خداوند او را به عذاب غیر مأنوس و غیر منتظر و غیر معهودی معذب میفرماید. و کسی که عمل صالح انجام دهد، جزا و پاداش او نیکو خواهد بود و ما از امر خود با او به آسانی گفتگو خواهیم نمود.

3 ـ باز از آن اسباب استفاده نموده و به سمت مشرق آفتاب حرکت کرد تا به مردمی رسید که در بیابان زندگی میکرده و از طلوع و تابش خورشید پرده و پوششی نداشتند و ستر و حفاظی برای آنان نبود؛ برهنگان و عریانانی بودند که ساتر و لباس نداشتند.

4 ـ همچنین از آن اسباب استفاده نموده و حرکت کرد تا رسید به بین دو سدی که در آنجا جماعتی بودند که از تمدن و انسانیت بهره ای نداشته و گفتاری را بهیچوجه تعقل نمی نمودند.
آن جماعت به ذوالقرنین گفتند: یأجوج و مأجوج در روی زمین فساد می کنند؛ آیا قبول میکنی که ما مخارج سدی را به تو بدهیم که بین ما و بین آنها سد محکمی بنا کنی؟
ذوالقرنین گفت: آنچه پروردگار من از اموال و عده به من داده بسیار پسندیده و نیکوست؛ فقط شما با افراد و عدة خود به من کمک دهید تا من سدی محکم و استوار برای شما بکشم. شما قطعات بزرگ آهن را بیاورید و بین این دو کوه بچینید تا بر فراز دو کوه، این فرجه و شکاف را پر کند. و چون چنین کردند گفت: اینک با دم های آهنگری قطعات آهن را داغ و تفته کنید، و در اینحال گفت قطعات مس را ذوب نموده و در خلل و فرج قطعات آهن بریزند تا همة شکافها پر شود و یک سد محکم و یکپارچه تشکیل گردد و بین دو کوه کاملا مسدود شود.

و در اینصورت دیگر یأجوج و مأجوج نتوانستند از فراز آن سد بیایند و آن قوم را آزار کنند، و نیز نتوانستند که آن سد را سوراخ کنند و بواسطة نقبی که در زیر آن ایجاد کنند باز برای خود امکان رفت و آمد داشته باشند.
در اینحال ذوالقرنین گفت: این رحمت از پروردگار من است که به من عنایت فرمود و من توانستم برای شما چنین سدی بسازم، اما در آن زمانی که وعدة پروردگار من برای قیامت برسد، دیگر این سد، خراب و مندک و بدون ارزش و اثر خواهد شد.
این است آنچه قرآن کریم دربارة ذوالقرنین بیان فرموده است.

ذوالقرنین چه کس و از چه خاندانی بوده است؟
اما ذوالقرنین کیست و آیا در کتب سماوی دیگر و یا در تواریخ از او نامی به میان آمده است؟ احتمالات بسیار است. مورخین و مفسرین بحث های طولانی درباره این موضوع نموده اند و نهایت کوشش خود را با استمداد از روایاتی که دربارة ذوالقرنین آمده است مبذول داشته و هر یک برای خود آیه را به نحوه ای تفسیر و بعضی از ملوک را مورد و مسمای لقب «ذوالقرنین » دانسته و این عنوان را بر او منطبق نموده اند.
دربارة تعیین ذوالقرنین و علت تسمیة او بدین لقب در «مجمع البحرین » در مادة «ق ر ن » و در خامس «بحارالانوار» در احوالات ذوالقرنین مفصلا بیاناتی شده است.

علامه طباطبائی مدظله در تفسیر این آیة شریفه میفرماید: روایات مرویه از طریق شیعه و سنی از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، و از طریق شیعه از ائمة اهل بیت علیهم السلام و اقوال صحابه و تابعین در قضیة ذوالقرنین به قدری مختلف است که حقیقة موجب شگفت است. چون علاوه بر آنکه آنها با هم معارضند مشتمل بر غرائب و عجائبی است که عقل آنها را محال می شمرد و ذوق سلیم آنها را باطل میکند و عالم وجود و هستی آنها را انکار دارد.
و چون شخص باحث ناقد بعضی از آنها را با بعضی دیگر قیاس کند و پس از آن در آنها تدبر نماید، می یابد که از وضع و دس و جعل سالم نمانده، و مبالغات و غرائبی که در آنها آمده است در اثر جعل راویان صورت گرفته است. و غریب ترین روایاتی که در این مقام آمده است آنهائی هستند که از علماء یهود تازه مسلمان شده مانند وهب ابن منبه و کعب الاحبار روایت شده است، و یا آنهائی که از قرائن استفاده میشود که أنظار و آراء این تازه مسلمانان در وضع و دس آنها مؤثر و دخیل بوده است. (تفسیر المیزان ج13 ص 397)

مرتبط باموضوع :